ਨੀਲੇ ਤੋਂ ਕੇਸਰੀ: ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਲੋੜਾ ਵਿਵਾਦ

15 ਤੋਂ 30 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਐੱਫਆਈਐੱਚ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਰੂਪ ਦੇਣ, ਟੀਮ ਸੰਯੋਜਨ ਪੱਕੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਮਗੇ ਦੀ ਦੌੜ ਲਈ ਮੈਦਾਨੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜਰਸੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣੀ ਆਈਕਾਨਿਕ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਕੇਸਰੀ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ‘ਤੇ ਉਤਰਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਹਾਕੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ, ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵੱਡੀ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਕੋਚ ਗ੍ਰਾਹਮ ਰੀਡ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਨੇ ਜੋ ਨਵਾਂ ਉਭਾਰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ ਤੇ ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ, ਉਸ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ “ਮੈਨ ਇਨ ਬਲੂ” ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕੇਸਰੀ ਜਰਸੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਡ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।

‘ਬਿਹਤਰ ਦਿੱਖ’ ਦੀ ਦਲੀਲ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ?

ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਨੀਲੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਟਰਫ਼ ‘ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਵੱਧ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਤਿਰੰਗੇ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਦਲੀਲ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸੰਗਤ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਐਮਸਟਲਵੀਨ ਦਾ ਵੈਗਨਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ-ਏ ਅਭਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲਜ਼, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰੇਗਾ।

1975 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਕਲੌਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ 1973 ਦਾ ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1968 ਅਤੇ 1972 ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟੀਮ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਦੋ ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ ਗੋਲਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਹਿਲੇ 12 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ 2-0 ਦੀ ਬੜ੍ਹਤ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟਆਊਟ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਰਹੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਹਾਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਜ਼ਰੂਰ ਚੁਕਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਅੱਜ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਮੁੜ ਉਸੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਜਰਸੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਛਿੜੀ ਬਹਿਸ ਹੇਠ ਦੱਬਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ‘ਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਪਰ 1975 ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਯਾਦਗਾਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ‘ਬਿਹਤਰ ਦਿੱਖ’ ਵਾਲੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਵੀਰੇਨ ਰਸਕਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਮੰਦਭਾਗਾ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਉੱਧਰ ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗੋਲਕੀਪਰ ਪੀ. ਆਰ. ਸ੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਵਾਕਈ ਘਾਟੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਟੀਮ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹੇ।

ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਡਿਫੈਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡਾ. ਦਿਲੀਪ ਤਿਰਕੀ ਵੱਲੋਂ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਰਸੀ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੰਗਿਆ।

ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਰਸੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਕੇ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਵਾਲ ਬਣ ਗਿਆ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਚਾਹੇ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਟਰਫ਼ ‘ਤੇ ‘ਬਿਹਤਰ ਦਿੱਖ’ ਵਾਲੀ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਰਦਿਕ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਲਕ ਝਪਕਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਜਰਸੀ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ

2014 ਦੇ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾ ਤਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਿਆ। ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਵੱਲ ਪਰਤ ਆਈ। ਹਾਂ, ਜੁਰਾਬਾਂ, ਕਾਲਰ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ‘ਤੇ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਪਛਾਣ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਹੀ ਰਿਹਾ।

ਇਹੀ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੇਸਰੀ ਜਰਸੀ ਵੱਲ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਨਵੀਂ ਜਰਸੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ਿਵ ਨਰੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਖੇਡ ਪਹਿਰਾਵਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1987 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 2013 ਤੋਂ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਹਿਰਾਵਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਵਜੋਂ ਪੁਰਸ਼, ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਖੇਡ, ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਡੀਡਾਸ ਅਤੇ ਨਾਈਕੀ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਨਰੇਸ਼ ਉਸ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਉਸੇ ਜਰਸੀ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਨੀਲੇ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਕੜੀ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਐਮਸਟਰਡਮ ਹੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ 1928 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸ਼ਾਹ ਬੁਖਾਰੀ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਨੇ ਉਸ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਜਰਸੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਛਾਤੀ ਦੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ “India” ਦਾ ਬੈਜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਜਰਸੀ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣੀ।

1948 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਦੌਰਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਾਰ ਸੋਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਾਲਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਹੌਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਦਾ ਗਿਆ।

ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੀਲਾ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਸਥਾਈ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ।

ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਬਹਿਸ ਸਿਰਫ਼ ਕੇਸਰੀ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿਚਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ?

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰੀ ਜਰਸੀ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ, ਕਿਸੇ ਐਲਾਨ ਜਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਆਖ਼ਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤਾਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਐਮਸਟਲਵੀਨ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਿਟੀ ਵੱਜੇਗੀ ਤਾਂ ਜਰਸੀ ਦਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੇਡ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਫ਼ਰਕ ਪਾਵੇਗਾ। ਆਓ ਭਰੋਸਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਕੋਚ ਕ੍ਰੇਗ ਫੁਲਟਨ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਸ ਬੇਲੋੜੀ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹਿਣਗੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਰਸੀ ਵਿਵਾਦ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੇ ਡੱਚ ਕੋਚ ਸਿਓਰਡ ਮੈਰਿਨੇ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਕਈ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ 12 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ‘ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ 6 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਟੀਮ ਨਾਲ ਜੁੜਣਗੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੇ ਤਿਆਰੀ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮਨੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੇਡੇ ਅਭਿਆਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਉਤਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੇਗ ਫੁਲਟਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰੱਖਿਆ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।

ਕਪਤਾਨ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਡਰੈਗ-ਫਲਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਿਡਫੀਲਡ ਕੋਲ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵੀ, ਜਦਕਿ ਫਾਰਵਰਡ ਲਾਈਨ ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਭਾਰਤ ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਗੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਕੋਈ ਅਸੰਭਵ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ। ਸਹੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਮ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਅੰਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪਚਾਪ ਵੱਡਾ ਉਲਟਫੇਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਡ ਖੇਡ ਸਕੀਆਂ ਤਾਂ ਨਾਕਆਊਟ ਪੜਾਅ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ।

ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਰਸੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਖੇਡ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੈ।

29 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਐਮਸਟਲਵੀਨ ਦੇ ਵੈਗਨਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਫਾਈਨਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ 30 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਵਾਵਰੇ ਸਥਿਤ ਬੈਲਫਿਅਸ ਹਾਕੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਫਾਈਨਲ, ਇਤਿਹਾਸ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੇਗਾ:

ਚੈਂਪੀਅਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ, ਜਰਸੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਨਹੀਂ।

 

Disclaimer : punjabtoday.net and other platforms of the Punjab Today group strive to include views and opinions from across the entire spectrum, but by no means do we agree with everything we publish. Our efforts and editorial choices consistently underscore our authors’ right to the freedom of speech. However, it should be clear to all readers that individual authors are responsible for the information, ideas or opinions in their articles, and very often, these do not reflect the views of punjabtoday.net or other platforms of the group. Punjab Today does not assume any responsibility or liability for the views of authors whose work appears here.

Punjab Today believes in serious, engaging, narrative journalism at a time when mainstream media houses seem to have given up on long-form writing and news television has blurred or altogether erased the lines between news and slapstick entertainment. We at Punjab Today believe that readers such as yourself appreciate cerebral journalism, and would like you to hold us against the best international industry standards. Brickbats are welcome even more than bouquets, though an occasional pat on the back is always encouraging. Good journalism can be a lifeline in these uncertain times worldwide. You can support us in myriad ways. To begin with, by spreading word about us and forwarding this reportage. Stay engaged.

— Team PT