ਜਦੋਂ ਸਿਆਸਤ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੁਆਦ ਬਦਲੇ

ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਵੰਡਵਾਦੀ ਸਿਆਸੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਹਿੰਸਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਗਊ-ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਚਿੰਗ ਦੀ ਉਸ ਘਟਨਾ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ।

ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਲੈਟ ਵੇਚਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਿਊਸ਼ਣ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭੋਜਨ, ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਪਛਾਣ

ਧੀਰੇਂਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ (ਪਰਚੀਵਾਲੇ ਬਾਬਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਆਪਣਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਦਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ’ਤੇ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੋਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪਕੜ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਚੋਣੀ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੋਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ’ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ ਧਾਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਾਵੜਾ ਦੇ ਲਿਲੁਆਹ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਕਥਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਵੀਐੱਚਪੀ) ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂਫ਼ਾਨ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ “ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕੀ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੀ ਨਾ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ।

ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੱਛੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਮਾਸ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭੋਜਨ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਤਥਾਗਤ ਰਾਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਟੈਂਟ ਕ੍ਰੀਏਟਰਾਂ ਤੱਕ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ “ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ” ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਕੰਟੈਂਟ ਕ੍ਰੀਏਟਰ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ, “ਕਿਸੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਣੀ ਹੈ।” ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ “ਬਾਹਰੀ ਵਿਅਕਤੀ” ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਵੀ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ੁਭੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਮੱਛੀ ਖਾਧੀ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।

ਭਾਰਤ ਭੋਜਨ, ਪਹਿਰਾਵੇ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਮੇਤ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਸੰਪਰਦਾਇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਟਨ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਖਾਣ-ਪੀਣ ਉੱਤੇ ਸਿਆਸਤ

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਇਸ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜੋ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਕਿਰਨ ਰਿਜਿਜੂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੇ ਮੀਨੂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਦਾ ਟੁੰਡੇ ਕਬਾਬ ਗਾਇਬ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ 14 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸੈਰ ਦੌਰਾਨ ਇਫ਼ਤਾਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨ ਬਿਰਯਾਨੀ ਖਾਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰ ਰਹੇ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਹਨ।

ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਿ ਲਗਭਗ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹਨ, ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਵੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲਗਭਗ ਅਦਿੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਂਘ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਦੀ ਸਿਆਸਤ

ਭਾਜਪਾ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਵਿਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਥੋਪਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਏਜੰਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਸੰਭਵ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਜਪਾ ਮਾਸਾਹਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੁਵਿਧਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਆਕਰਮਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੇ ਹਨ, ਆਰਐੱਸਐੱਸ-ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ।

ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਤਨ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਰਐੱਸਐੱਸ-ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਦਾ ਮਹਿਮਾ-ਮੰਡਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ।

ਵੀਗਨਵਾਦ ਜਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਾਬਾ ਮਾਸਾਹਾਰ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ‘ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ’ ਵਾਲੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈ! 
___________________
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਝਾਨ ਕਿਉਂ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਡੇਰਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਘਿਨਾਉਣੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ’ਤੇ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਅਜੇ ਵੀ ਚੁੱਪ; ‘ਦ ਹਿੰਦੂ’ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ

Disclaimer : punjabtoday.net and other platforms of the Punjab Today group strive to include views and opinions from across the entire spectrum, but by no means do we agree with everything we publish. Our efforts and editorial choices consistently underscore our authors’ right to the freedom of speech. However, it should be clear to all readers that individual authors are responsible for the information, ideas or opinions in their articles, and very often, these do not reflect the views of punjabtoday.net or other platforms of the group. Punjab Today does not assume any responsibility or liability for the views of authors whose work appears here.

Punjab Today believes in serious, engaging, narrative journalism at a time when mainstream media houses seem to have given up on long-form writing and news television has blurred or altogether erased the lines between news and slapstick entertainment. We at Punjab Today believe that readers such as yourself appreciate cerebral journalism, and would like you to hold us against the best international industry standards. Brickbats are welcome even more than bouquets, though an occasional pat on the back is always encouraging. Good journalism can be a lifeline in these uncertain times worldwide. You can support us in myriad ways. To begin with, by spreading word about us and forwarding this reportage. Stay engaged.

— Team PT