ਉਧੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ

ਅੱਜ, 4 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ, ਜੋ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੈਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੁਣ ਹਨ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ। ਜਿੱਥੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੰਤਕ ਵਾਲਟੇਅਰ (1694-1778) ਨੇ ਤਰਕ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਥੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰੂਸੋ (1712-1778) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਤਰਕ ਉੱਤੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਲਾਕ, ਧੂਰਤ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼ੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰਥੀ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਅਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਧੋ, ਜਾਂ ਉੱਧਵ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ। ਉਧੋ ਤਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਜਜ਼ਬਾਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।

ਉੱਧਵ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਣ, ਅਰਥਾਤ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਮਾਰਗ, ਅਰਥਾਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ, ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਪਰ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

ਗੋਪੀਆਂ ਲਈ ਉਧੋ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼

ਉਧੋ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਵਿਆਹ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਸਾਉਣਗੀਆਂ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਸਕਰਾਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਧੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਬਣ ਕੇ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਜਾਣ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ।

ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਧੋ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।

ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਸੂਰਦਾਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:

“ਉਧੋ, ਮਨ ਨ ਭਏ ਦਸ ਬੀਸ,
ਏਕ ਹੂਤੋ ਸੋ ਗਯੋ ਸ਼ਿਆਮ ਸੰਗ।”

ਅਰਥਾਤ:

“ਉਧੋ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦਸ-ਵੀਹ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਮਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਆਮ, ਅਰਥਾਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।”

ਪਰ ਉਧੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਧੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।

ਜਦੋਂ ਉਧੋ ਮਥੁਰਾ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁਸਕਰਾਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਧੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ।

ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਰਕ ਨਹੀਂ, ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਤਰਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬਾਤ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਉਪਰੋਕਤ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਰਕ, ਅਰਥਾਤ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੋਚ, ਦੀ ਹੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

ਭਾਰਤ ਅੱਜ ਵਿਆਪਕ ਗਰੀਬੀ, ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਈਂਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਘਾਟ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗਲੋਬਲ ਹੰਗਰ ਇੰਡੈਕਸ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਕੁਪੋਸ਼ਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 125 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 101ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ 107ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਅੱਜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰਥੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇੱਛਾ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਸ ਜਾਣ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਸਬਕ

ਅਮਰੀਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ (1775-81) ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਥਾਮਸ ਜੈਫਰਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਤੱਕ ਜੋਖ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਇਹ ਲੋਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੂਰਿਆ ਸੇਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰਦਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ, ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ, ਅਸ਼ਫਾਕੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ, ਸੁਖਦੇਵ, ਖੁਦੀਰਾਮ ਬੋਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਮੇਰੇ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੌਨ ਬ੍ਰਾਊਨ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੋਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਵਿਲੀਅਮ ਲਾਇਡ ਗੈਰੀਸਨ (1805-1879), ਜੋ ਦ ਲਿਬਰੇਟਰ ਨਾਮਕ ਪੱਤਰਿਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:

“Slavery will not be overthrown without excitement, a most tremendous excitement.”

ਅਰਥਾਤ, “ਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਜਨ-ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।”

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ “ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਤਸ਼ਾਹ” ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਇਕਜੁੱਟ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਲੋਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ।

ਅਜਿਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇਸ਼ਭਗਤ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚਾ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਸਕੇ।

_____________________

ਚੀਨ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ

Disclaimer : punjabtoday.net and other platforms of the Punjab Today group strive to include views and opinions from across the entire spectrum, but by no means do we agree with everything we publish. Our efforts and editorial choices consistently underscore our authors’ right to the freedom of speech. However, it should be clear to all readers that individual authors are responsible for the information, ideas or opinions in their articles, and very often, these do not reflect the views of punjabtoday.net or other platforms of the group. Punjab Today does not assume any responsibility or liability for the views of authors whose work appears here.

Punjab Today believes in serious, engaging, narrative journalism at a time when mainstream media houses seem to have given up on long-form writing and news television has blurred or altogether erased the lines between news and slapstick entertainment. We at Punjab Today believe that readers such as yourself appreciate cerebral journalism, and would like you to hold us against the best international industry standards. Brickbats are welcome even more than bouquets, though an occasional pat on the back is always encouraging. Good journalism can be a lifeline in these uncertain times worldwide. You can support us in myriad ways. To begin with, by spreading word about us and forwarding this reportage. Stay engaged.

— Team PT